Stanford Üniversitesi’nden araştırmacılar, yapay zeka kullanarak bakterileri enfekte eden virüsler olan bakteriyofajların genomlarını tasarladı. Yapay zeka ile tasarlanan bu virüs kokteylinin, antibiyotiğe dirençli E. coli bakterilerini yok etmede etkili olduğu laboratuvar testlerinde kanıtlandı. Bu gelişme, faj tedavisinde önemli bir ilerleme olarak değerlendiriliyor.
ABD’deki Stanford Üniversitesi’nden Dr. Brian Hie ve ekibi, büyük dil modellerinin genetik karşılığı olan genom dil modellerini kullandı. Evo1 ve Evo2 adını verdikleri yapay zeka sistemleri aracılığıyla bakteriyofaj genomları tasarlayan ekip, bu genomları laboratuvarda üreterek bakterilere karşı etkinliklerini test etti.
Science dergisinde yayımlanan araştırmanın sonuçları, yapay zekanın virüs genomlarını tasarlama sürecini hızlandırdığını ve bu genomların belirli bakterilere göre özelleştirilebildiğini gösterdi. Uzmanlar, bu teknolojinin artan antibiyotik direncine karşı mücadelede faj tedavisinin geleceğini şekillendirebileceğini belirtiyor.
Ancak, yapay zeka ile genom tasarımı potansiyel faydalarının yanı sıra ciddi güvenlik endişelerini de beraberinde getiriyor. Çalışmayı yürüten ekip, bu yeteneğin biyogüvenlik ve biyolojik emniyet açısından yeni sorular ortaya çıkardığına dikkat çekti. Araştırmacıların, benzer çalışmalar yürütecek bilim insanlarının güvenlik uzmanlarıyla iş birliği yapması gerektiği yönündeki uyarıları önem taşıyor.
Johns Hopkins Üniversitesi Sağlık Güvenliği Merkezi’nden Prof. Tom Inglesby ve Dr. Moritz Hanke, yapay zeka ile viral genom üretme kapasitesinin artık mevcut olduğunu ancak bu teknolojiyi denetleyecek kapsamlı bir yönetim mekanizmasının henüz geliştirilmediğini vurguladı. Uzmanlar, biyoteknolojideki hızlı ilerlemelerin güvenlik politikalarıyla desteklenmesi gerektiğini belirtti.
Araştırma sürecinde yapay zeka binlerce potansiyel viral genom önerisi sundu. Bunlardan yaklaşık 300’ü laboratuvar üretimi için seçildi, ancak yalnızca 16 bakteriyofaj yaşayabilir bulundu. Başarılı olan bu karışım, iki farklı E. coli suşundaki direnci kısa sürede aştı ve teknolojinin büyük potansiyelini ortaya koydu.
