Girişimsel Nöroloji Bölümü’nden Uzm. Dr. Elif Sarıönder Gencer, yetersiz ve kalitesiz uykunun beyinde Alzheimer hastalığıyla ilişkilendirilen zararlı atık maddelerin birikmesine yol açtığını bildirdi. Gencer, yetişkin bir bireyin geceleri 7 ila 9 saat arasında kesintisiz ve kaliteli uyumasının fizyolojik bir zorunluluk olduğunu vurguladı. Bilimsel veriler, uykunun vücudun en kapsamlı biyolojik onarım süreci olduğunu gösteriyor.
Uzm. Dr. Elif Sarıönder Gencer, derin uyku evrelerinde beynin gün boyu biriken zararlı atıkları, özellikle Alzheimer ile ilişkilendirilen proteinleri özel bir mekanizma ile temizlediğini açıkladı. Bu süreçte öğrenilen bilgiler kalıcı belleğe aktarılıyor, stres hormonları dengeleniyor ve bağışıklık sistemi güçleniyor.
Gencer, kronik uyku yetersizliğinin kalp-damar hastalıkları riskini artırdığını, tip 2 diyabet ve obezite eğilimini tetiklediğini belirtti. Ayrıca bağışıklık sisteminin zayıflaması, depresyon, anksiyete bozuklukları ve zihinsel işlev kaybının hızlanması da uyku eksikliğiyle ilişkilendiriliyor.
Sağlıklı bir uyku başlangıcı için vücut iç sıcaklığının 1 ila 1,5 derece düşmesi gerektiğini belirten Gencer, yüksek ortam sıcaklığında bu düşüşün gerçekleşemediğini ifade etti. Bu durum hem uykuya dalmayı güçleştiriyor hem de uykunun yüzeysel kalmasına neden oluyor.
Sıcak havalardaki uyku sorunlarının başlıca nedenleri arasında vücut ısısının düşememesi, aşırı terleme, kalp hızının yükselmesi ve gece neminin artması bulunuyor. Yaz aylarında günlerin uzaması ve akşam saatlerinde güneş ışığına maruz kalma, melatonin salgısını geciktirerek uyku düzenini olumsuz etkiliyor.
Uzm. Dr. Gencer, sıcak havalarda uyku kalitesini korumak amacıyla bazı önerilerde bulundu. Yatmadan 1-2 saat önce odanın havalandırılması ve klimanın 18-20 derece arasında, doğrudan üflemeyecek şekilde ayarlanması gerekiyor.
Ilık duş almak, vücut sıcaklığını düşürerek uykuya geçişi kolaylaştırıyor. Pamuklu veya keten çarşaflar kullanmak, yeterli sıvı tüketmek ancak yatmadan önce aşırı sıvı alımından kaçınmak önemli. Yatmadan 2-3 saat önce hafif besinler tüketilmeli ve yoğun fiziksel aktiviteden uzak durulmalı.
Yaz aylarında uzayan aydınlığa karşı kalın perde veya karartma perdesi kullanılması, melatonin salgısının zamanında başlamasına yardımcı oluyor.
Gencer, vatandaşların uykuya dalma veya uykuyu sürdürme güçlüğü, gündüz aşırı uyku hali, horlama veya nefes durması gibi şikayetlerde sağlık kuruluşuna başvurmalarını önerdi. Bacaklarda huzursuzluk, depresyon, yoğun kaygı veya ruh hali değişiklikleri de tıbbi değerlendirme gerektiren belirtiler arasında yer alıyor.
Bu tür belirtiler, altta yatan ve tedavi gerektiren bir uyku bozukluğuna işaret edebilir. Uzman doktor, erken müdahalenin önemini vurguladı.
