Akıllı telefon, tablet ve bilgisayar gibi dijital cihazların yoğun kullanımı, el hastalıklarının görülme sıklığını artırdı. Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji, El Cerrahisi Uzmanı Dr. Mehmet Çavuş, karpal tünel sendromu, tetik parmak ve başparmak kök eklem kireçlenmesi gibi rahatsızlıkların gençlerde de yaygınlaştığını bildirdi. Dr. Çavuş, dijital alışkanlıkların sürmesi durumunda 20’li yaşlardaki hasta oranının artabileceği uyarısını yaptı.
Dr. Çavuş, günümüzde en sık rastlanan el hastalıklarından birinin karpal tünel sendromu olduğunu belirtti. El bileğindeki median sinirin baskı altında kalmasıyla oluşan bu rahatsızlık, başparmak, işaret, orta ve yüzük parmaklarda uyuşma, karıncalanma ve güç kaybına yol açıyor. Özellikle geceleri şiddetlenen ağrı, hastaları uykudan uyandırabiliyor.
Hastalık ilerledikçe, bireyler sabahları ellerini yabancı veya ağır hissedebiliyor. Kişiler zamanla telefon, fincan gibi eşyaları farkında olmadan düşürme riski taşıyor. Tedavi edilmemesi durumunda sinirde kalıcı hasar ve başparmak çevresindeki kaslarda erime görülebiliyor.
Tetik parmak hastalığı ise parmağı büken tendonun ve kılıfının kalınlaşmasıyla ortaya çıkıyor. Bu durum, parmağın bükülme veya açılma sırasında takılmasına, kilitlenmesine ve ardından “tık” sesiyle aniden serbest kalmasına neden oluyor. Parmak kökünde ağrı ve küçük, sert bir şişlik de hissedilebiliyor.
Saatlerce ekranda gezinmek, sürekli mesajlaşmak ve parmaklara dinlenme fırsatı vermeden tekrarlayıcı hareketler yapmak bu yakınmaları tetikliyor. Kilitlenmelerin sıklaşması ve parmağın başka bir elle açılma ihtiyacı doğması durumunda uzman bir hekime başvurmak gerekiyor. Erken tedavi ile başarılı sonuçlar elde ediliyor.
Başparmak kök eklem kireçlenmesi, tıbbi adıyla rizartroz, son yıllarda artış gösteren bir diğer rahatsızlık olarak öne çıkıyor. Bu hastalık, başparmağın el bileğiyle birleştiği eklemdeki kıkırdağın aşınmasıyla gelişiyor ve genellikle cep telefonunun yanlış kullanımından kaynaklanıyor. Geniş ekranlı ve ağır telefonları tek elle kullanıp başparmakla ekranın her noktasına ulaşmaya çalışmak, bu eklemdeki mekanik yükü artırıyor.
Tekrarlayıcı zorlanma, başparmak kökünde ağrıya neden oluyor. Zamanla kavanoz kapağı açma, anahtar çevirme veya telefon tutma gibi basit günlük aktiviteler bile zorlaşabiliyor. Dr. Mehmet Çavuş, her ağrının kireçlenme anlamına gelmediğini, kesin tanı için hekim muayenesi ve görüntüleme yöntemlerinin gerektiğini vurguladı.
Dr. Çavuş, tedavi gecikmesinin kalıcı kas erimesine, sinir hasarına ve ince motor beceri kaybına yol açabileceği konusunda uyardı. Uzman, aktivite düzenlemesi, atel kullanımı, ilaç tedavileri ve egzersiz gibi yöntemlerle sonuç alınamayan veya ileri sinir hasarı bulunan hastalarda cerrahi müdahaleye başvurulduğunu ekledi. Dr. Mehmet Çavuş, el sağlığını korumak için basit ama etkili yedi önlemi sıraladı.
Klavye ve fare kullanırken ön kol ile elin aynı hizada olması önemlidir. Jel destekli ped veya klavye altlığı kullanılarak bileğin düz pozisyonda tutulması önerilir.
Her 30-40 dakikada bir mola verilmesi, ellerin klavyeden çekilip kolların aşağı doğru serbest bırakılması ve yaklaşık bir dakika hafifçe sallanması faydalıdır.
Telefon kullanırken tüm işlemlerin başparmakla yapılması yerine iki elin veya işaret parmağının kullanılması tavsiye edilir.
Fareyi hafif tutmak ve sıkmaktan kaçınmak önemlidir.
Parmakların dışına basit bir paket lastiği geçirilip yavaşça açma ve kapatma hareketi yapılabilir.
Kol dirsek bükülmeden öne uzatılır. Diğer elle parmaklar nazikçe kendine doğru çekilerek 10 saniye beklenir, ardından el ters çevrilerek hareket diğer yönde tekrarlanır.
Egzersiz sırasında ağrı, uyuşma veya şikayetlerde artış görülmesi halinde hareket durdurulmalı ve bir hekime danışılmalıdır.
