Nöroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Yasemin Biçer Gömceli, 21 Eylül Dünya Alzheimer Günü kapsamında yaptığı açıklamada Türkiye’de Alzheimer hastalığıyla yaşayan kişi sayısının 2050 yılına kadar 2-2,5 katına çıkmasını beklediklerini bildirdi. Mevcut durumda yaklaşık 700 bin kişiyi etkileyen bu nörodejeneratif hastalık, nüfusun yaşlanmasıyla birlikte ülkenin en önemli halk sağlığı sorunlarından biri haline gelebilir. Prof. Dr. Gömceli, bu ciddi tehdide karşı hastalığın seyrini yavaşlatacak 8 önemli öneride bulundu.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, dünya genelinde yaklaşık 57 milyon kişi demansla yaşıyor ve her yıl 10 milyon yeni vaka ortaya çıkıyor. Alzheimer, bu demans vakalarının yüzde 60-70’ini oluşturarak küresel çapta büyüyen bir sağlık sorunu olarak öne çıkıyor. Prof. Dr. Gömceli, hastalığın beyindeki sinir hücrelerinin ilerleyici şekilde hasar görmesiyle ortaya çıktığını belirtti.
Hastalık, bellek, düşünme, dil ve günlük yaşam becerilerini zamanla bozuyor. Genellikle 65 yaş üzerinde başlasa da daha genç yaşlarda da görülebiliyor. Başlangıçta hafif unutkanlık şeklinde ortaya çıkan belirtiler, zamanla yakın geçmişi hatırlamakta zorlanma ve karar verme güçlüğüne dönüşebiliyor. Uzmanlar, Alzheimer’ın yaşlanmanın doğal bir sonucu olmadığını vurguluyor.
Alzheimer’ın kesin nedeni henüz tam olarak bilinmiyor. Ancak beyinde beta-amiloid plaklar ve tau proteinlerinin birikimi, sinir hücrelerinin ölümüne yol açan temel mekanizma olarak kabul ediliyor. Yaş, hastalık için en güçlü risk faktörü olarak öne çıkarken, 65 yaşından sonra risk belirgin şekilde artıyor.
Aile öyküsü ve APOE 4 gibi bazı genler de riski yükseltiyor. Yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, obezite ve kalp-damar hastalıkları da önemli risk faktörleri arasında yer alıyor. Fiziksel hareketsizlik, sigara, aşırı alkol tüketimi, sosyal izolasyon ve kafa travmaları da hastalığın gelişiminde rol oynayabiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü, demans riskinde değiştirilebilir faktörlerin önemine dikkat çekiyor. Yaşam tarzında yapılacak değişiklikler, Alzheimer’ın ortaya çıkışını geciktirmede kritik bir rol oynayabiliyor. Unutkanlık veya davranış değişiklikleri fark edildiğinde nöroloji uzmanına başvurmak, erken destek ve tedavi süreçleri için önem taşıyor.
Prof. Dr. Gömceli, Alzheimer riskini azaltmak ve hastalığın seyrini yavaşlatmak amacıyla 8 temel öneride bulundu. Bu öneriler arasında haftada en az 150 dakika orta şiddette fiziksel aktivite yapmak ve Akdeniz veya DASH tipi beslenme düzenini benimsemek yer alıyor. Tansiyon, kan şekeri ve kolesterolün kontrol altında tutulması da büyük önem taşıyor.
Uzman isim, sosyal ve zihinsel aktivitelerin sürdürülmesini, işitme ve görme sorunlarının ihmal edilmemesini önerdi. Sigara ve aşırı alkolden uzak durulması, kaliteli uyku ve stres yönetimine dikkat edilmesi de kritik adımlar arasında bulunuyor. Ayrıca, kafa travmalarından korunmak da Alzheimer riskini azaltmada etkili oluyor.
