Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu, özellikle yağlı yemekler sonrası başlayan ve saatlerce süren şiddetli karın ağrısının akut kolesistit belirtisi olabileceğini açıkladı. Dr. Çalıkoğlu, erken tanı ve zamanında cerrahi tedavinin, safra kesesi delinmesi ve sepsis gibi yaşamı tehdit eden ciddi komplikasyonları önlediğini belirtti.
Safra kesesi, karaciğerin ürettiği safrayı depolayan ve yağ sindirimine yardımcı olan küçük bir organdır. Safranın içeriğindeki denge bozulduğunda safra çamuru ve ardından safra taşları oluşabilir. Bu taşlardan birinin safra kesesinin çıkış kanalını tıkaması, safra akışını engelleyerek iltihaplanmaya yol açar.
Dr. İsmail Çalıkoğlu, akut kolesistit vakalarının yaklaşık yüzde 90-95’inden safra taşlarının sorumlu olduğunu ifade etti. Erişkinlerin yüzde 10-20’sinde safra taşı görülmekle birlikte, bu kişilerin bir kısmında iltihaplanma veya pankreatit gibi ciddi komplikasyonlar gelişebilir. Nadiren yoğun bakım hastalarında görülen taşsız kolesistit ile enfeksiyonlar da iltihaba neden olabilir.
Safra kesesi iltihabının en belirgin semptomu, özellikle yağlı yemeklerden sonra karnın sağ üst bölgesinde başlayan ve sağ omuza veya sırta yayılan şiddetli ağrıdır. Bu ağrıya bulantı, kusma, iştahsızlık ve ateş eşlik edebilir. Hastalık ilerledikçe titreme ve yüksek ateş görülebilir.
Dr. Çalıkoğlu, basit bir gaz sancısı veya hazımsızlık düşüncesiyle ağrıyı evde geçirmeye çalışmanın tanı ve tedavide gecikmelere yol açabileceğini ifade etti. Özellikle saatlerce devam eden şiddetli karın ağrısı, ateş veya kusma durumunda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurguladı.
Hastalık, kadınlarda erkeklere göre yaklaşık 2-3 kat daha sık görülür. Östrojen hormonunun kolesterol miktarını artırması ve hamilelikte safra kesesi hareketlerinin yavaşlaması bu durumun başlıca nedenleridir. İleri yaş, aile öyküsü, obezite, diyabet ve hızlı kilo kaybı da risk faktörleri arasındadır.
Tanı sürecinde hastanın şikayetleri ve fizik muayene değerlendirilir, kan testlerinde enfeksiyon bulguları araştırılır. Görüntüleme yöntemlerinden karın ultrasonografisi, safra taşları ve safra kesesi duvarındaki iltihabi değişiklikleri yüksek oranda saptar. Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme kullanılabilir.
Safra kesesi iltihabının tedavisinde amaç, mevcut iltihabı kontrol altına almak ve hastalığın tekrarlamasını önlemektir. Başlangıçta sıvı tedavisi, ağrı kontrolü ve antibiyotik uygulanır. Ancak Dr. İsmail Çalıkoğlu, safra kesesi içindeki taşlar var olduğu sürece tekrarlayan atak riskinin devam ettiğini, bu nedenle kalıcı tedavinin safra kesesinin cerrahi olarak çıkarılması olduğunu belirtti.
Uluslararası kılavuzlar, akut safra kesesi iltihabı tanısı alan hastalarda erken laparoskopik ameliyatı önermektedir. Özellikle belirtilerin başlamasından sonraki ilk 72 saat içinde gerçekleştirilen ameliyatlar, teknik olarak daha güvenli olup hastanede kalış süresini ve komplikasyon riskini azaltır. Gecikmeler, iltihabın ilerlemesine ve daha zor cerrahi müdahalelere yol açabilir.
Safra kesesi ameliyatlarının büyük çoğunluğu kapalı (laparoskopik) yöntemle yapılır. Bu yöntem, daha az ağrı, düşük enfeksiyon riski, hızlı günlük yaşama dönüş ve başarılı kozmetik sonuçlar sunar.
Safra kesesi iltihabını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da risk önemli ölçüde azaltılabilir. Sağlıklı kilonun korunması, düzenli fiziksel aktivite, liften zengin beslenme ve uzun süre aç kalmaktan kaçınma koruyucu önlemler arasında yer alır. Dr. İsmail Çalıkoğlu, obezite tedavisi gören veya hızlı kilo veren hastaların bu süreçte hekim kontrolünde takip edilmesinin önemini vurguladı.
