Osmanlı İmparatorluğu döneminde İtalyan mühendis Piçiretu tarafından planlanan Halit Paşa Mahallesi, yani Girit Mahallesi olarak bilinen bölgede yer alan tarihi bina, 1820’li yıllarda Rumlar tarafından restoran olarak kullanılmaya başlandı.
El değiştirmesiyle eczane ve manifaturacı olarak da hizmet veren mekan, 1855 yılında Bursa’nın Mustafakemalpaşa ilçesi merkezli 7.5 büyüklüğündeki depremde hasar gördü. Onarım sonrasında restoran, taverna ve kahvehane olarak farklı amaçlarla kullanıldı.
1923 yılında Lozan Barış Antlaşması’na ek olarak imzalanan ‘Nüfus Mübadele Sözleşmesi’ ile binaya Yunanistan’dan getirilen 500 bin Müslüman Türk’ten biri olan Kazım Bozdağ ve ailesi yerleştirildi.
Bozdağ ailesinden sonra kahvehane olarak işletilen mekan, günümüzde 3. kuşak işletmeci Samet Akbaş tarafından yönetiliyor. Mekan, tarihi ve aile hatıralarını yaşatmaya devam ediyor.
1940’lı yıllarda 70. Alay’daki askerlerin tercih etmesiyle ‘Alay Kahvesi’ ismini alan mekan, İstiklal Savaşı döneminde askerlere ilaç sevkiyatı da yapmıştır. Bugün, tarihi dokusu bozulmayan mekan, turistlerin de ilgisini çekmektedir.
Gelen ziyaretçiler, denize nazır çaylarını yudumlarken, duvarlardaki eski fotoğraflar eşliğinde tarihi bir yolculuk yapma fırsatı buluyorlar. Burada bir mübadele kültürü yaşanırken, ‘Alay Kahvesi’ bugün hala geleneksel kahve keyfi sunmaya devam etmektedir.
