Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde (KKTC) tüp bebek tedavisi gören yabancı ailelerin yaşadığı iddia edilen “yanlış donör” skandalında şüpheli çocuk sayısı en az 30’a yükseldi. İngiliz yayın kuruluşu BBC’nin araştırması, daha önce yedi çocukla sınırlı olduğu belirtilen iddiaların genişlediğini ortaya koydu. Aileler, seçtikleri sperm veya yumurta donörü yerine başka kişilerin kullanıldığını öne sürüyor.
Bazı aileler, çocuklarının fiziksel özelliklerinin tedavi sırasında seçtikleri donör profilleriyle uyuşmadığını fark etti. Bunun üzerine yaptırdıkları DNA testleri, çocuklarının genetik bilgilerinin seçilen donörlerle eşleşmediğini ortaya koydu. Bu durum, ailelerin yalnızca fiziksel özellikler değil, aynı zamanda çocukların genetik ve sağlık geçmişleri konusundaki endişelerini artırdı.
BBC araştırmasında yer alan vakalardan biri, 2012 yılında KKTC’de tüp bebek tedavisi gören İngiliz Rachel’ın yaşadıkları oldu. Rachel, Danimarkalı bir sperm donörü seçmesine rağmen oğlunun fiziksel özellikleri ile donör profili arasında uyumsuzluk olduğunu düşündü. Aradan 13 yıl geçtikten sonra yapılan DNA testi, çocuğun biyolojik oğlu olduğunu ancak seçtiği sperm donörüyle genetik olarak uyuşmadığını doğruladı.
BBC’nin ulaştığı bilgilere göre, şüpheli 30 çocuktan 11’ine ticari DNA testi yapıldı. Bazı testler, çocukların genetik kökenlerinin ailelere sunulan donör profilleriyle uyuşmadığını gösterdi. Testlerde Türkiye, çevre ülkeler ve Güney Avrupa’ya uzanan genetik kökenler tespit edildi.
Şüpheli 30 çocuktan 15’inin ailesi aynı tüp bebek merkezinde tedavi gördü. Haberde, bu hastaların önemli bir bölümünün tedavi süreçlerinde Dr. Firdevs Uğuz Tip, Dr. Şevket Alptürk ve uluslararası hasta koordinatörü Julie Hodson’un görev aldığı aktarıldı.
Dr. Firdevs Uğuz Tip, kendisine yöneltilen usulsüzlük iddialarını reddetti. Dr. Şevket Alptürk ve Julie Hodson’un ise BBC’nin yeni araştırması kapsamında yöneltilen sorulara yanıt vermediği belirtildi.
İlk iddiaların ardından KKTC Sağlık Bakanlığı, resmi soruşturma başlattığını açıklamıştı. Bakanlık, tüp bebek merkezlerinde yasa ve yönetmeliklere aykırı işlem yapılıp yapılmadığını araştırıyor. İlk etapta yedi çocuk üzerinden gündeme gelen iddiaların en az 30 çocuğa ulaşması, soruşturmanın kapsamının genişlemesi beklentisini doğurdu.
