Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) tüp bebek merkezlerinde tedavi gören yabancı ailelerin yaşadığı iddia edilen “yanlış donör” skandalında yeni gelişmeler yaşandı. BBC’nin araştırmasına göre, daha önce 7 çocukla sınırlı olduğu belirtilen yanlış donör şüphesi en az 30 çocuğa ulaştı. Aileler, tedavi sırasında seçtikleri sperm veya yumurta donörü yerine başka kişilerin kullanıldığını öne sürdü.
Bazı aileler, çocuklarının fiziksel özelliklerinin tedavi öncesinde seçtikleri donör profilleriyle uyuşmadığını fark etti. Bunun üzerine DNA testi yaptıran aileler, çocuklarının genetik bilgilerinin seçtikleri donörlerle eşleşmediğini öğrendi. Ailelerin endişesi, gerçek biyolojik donörün kim olduğu bilinmediği için çocukların genetik ve sağlık geçmişleri konusundaki soru işaretlerini artırdı.
BBC araştırması, İngiliz Rachel’ın yaşadıklarını da ortaya koydu. Rachel, 2012 yılında KKTC’de tüp bebek tedavisi gördü ve Danimarkalı bir sperm donörü seçti. Ancak oğlunun fiziksel özellikleriyle donör profili arasında uyumsuzluk olduğunu düşünerek yıllarca şüphe taşıdı. Aradan 13 yıl geçtikten sonra yapılan DNA testi, çocuğun Rachel’ın biyolojik oğlu olduğunu ancak seçtiği sperm donörüyle genetik olarak uyuşmadığını gösterdi.
BBC’nin ulaştığı bilgilere göre, şüpheli 30 çocuktan 11’ine ticari DNA testi yapıldı. Bazı testler, çocukların genetik kökenlerinin ailelere tedavi öncesinde sunulan donör profilleriyle uyuşmadığını belirledi. Testlerde Türkiye, çevre ülkeler ve Güney Avrupa’ya uzanan genetik kökenler tespit edildi.
Aileler, çocuklarının gerçek biyolojik donörlerini bilmedikleri için sağlık geçmişleri konusunda endişe duyuyor. Özellikle kalıtsal hastalıklar ve genetik riskler hakkında bilgi sahibi olamamak, ailelerin en büyük kaygılarından biri haline geldi.
BBC araştırmasına göre, şüpheli 30 çocuktan 15’inin ailesi aynı tüp bebek merkezinde tedavi gördü. Haberde, bu hastaların önemli bölümünün tedavi süreçlerinde Dr. Firdevs Uğuz Tip, Dr. Şevket Alptürk ve uluslararası hasta koordinatörü Julie Hodson’un görev aldığı aktarıldı.
Dr. Firdevs Uğuz Tip, kendisine yöneltilen usulsüzlük iddialarını reddetti. Dr. Şevket Alptürk ve Julie Hodson ise BBC’nin yeni araştırması kapsamında yöneltilen sorulara yanıt vermedi.
İlk iddiaların ardından KKTC Sağlık Bakanlığı resmi soruşturma başlattı. Bakanlık, tüp bebek merkezlerinde yasa ve yönetmeliklere aykırı herhangi bir işlem yapılıp yapılmadığını araştırdığını açıklamıştı. İlk etapta 7 çocuk üzerinden gündeme gelen iddiaların en az 30 çocuğa ulaşması, soruşturmanın kapsamının genişlemesi gerektiğini gösteriyor.
