Akıllı telefon ve tabletlerin yaygınlaşmasıyla ‘telefon boynu sendromu’ adı verilen yeni bir sağlık sorunu ortaya çıktı. Tıbbi adıyla ‘text neck’ olarak bilinen bu durum, başın uzun süre öne eğik tutulması sonucu servikal omurgaya binen yükün artmasıyla oluşan bir postür bozukluğudur. Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Seyhan Orak, normalde 4-5 kilogram olan baş ağırlığının, öne eğim arttıkça katlanarak arttığını belirtti. 15 derecelik eğimde 12 kilograma, 60 derecelik eğimde ise 25-30 kilograma ulaşabilen bu yükün, kısa vadede kas yorgunluğuna, uzun vadede ise kas, bağ ve disk yapılarında ciddi hasarlara yol açtığını vurguladı.
Op. Dr. Seyhan Orak, ‘text neck’ sendromunun genellikle 12-35 yaş aralığında görüldüğünü ancak son yıllarda bu yaşın 8-10 yaş grubuna kadar indiğini ifade etti. Teknolojik cihazların kullanım yaşının düşmesiyle doğru orantılı olarak erken yaşta başlayan postür bozukluklarının kalıcı hale gelme riskinin arttığını söyledi. Uzun süreli yanlış duruşun, servikal lordoz adı verilen boyun bölgesinin doğal eğriliğini düzeltebileceğini, hatta tersine çevirebileceğini belirtti. Bu durumun kas dengesizliklerine yol açarak omurganın destek mekanizmasını bozduğunu, disk dejenerasyonu ve miyofasiyal ağrı sendromu gibi sorunlara zemin hazırladığını ekledi.
Sendromun ilerleyen aşamalarında boyun fıtığı, omurilik kanalında daralma ve sinir kökü baskısı gibi nörolojik problemlerin görülebileceğini kaydeden Op. Dr. Orak, bu durumun sadece ağrı ile sınırlı kalmayıp uyuşma, karıncalanma ve güç kaybı gibi belirtilerle de ortaya çıkabileceğini dile getirdi. En sık görülen belirtinin boyun ağrısı olduğunu, bunun omuz ve sırt bölgesine yayılabileceğini belirtti. Ayrıca ense kökenli baş ağrıları, boyunda sertlik, yorgunluk hissi, baş dönmesi, kollarda, sırtta ve göğüs bölgesinde karıncalanma ve uyuşma gibi nörolojik bulguların da dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Op. Dr. Orak, önlem alınmadığı takdirde sendromun kronikleşebileceğini, servikal disk hernisi, kalıcı postür bozuklukları ve servikal spondiloz gibi dejeneratif omurga hastalıklarının gelişebileceğini söyledi. Nadir de olsa ileri vakalarda denge problemleri ve ince motor becerilerde kayıplar gibi ciddi nörolojik sorunlarla karşılaşılabileceğini ekledi.
Kesin bir zararsız kullanım süresi olmamakla birlikte, uzun süreli kesintisiz kullanımın risk oluşturduğunu belirten Op. Dr. Orak, ’20-20-20 kuralı’nı önerdi. Her 20 dakikalık kullanımdan sonra en az 20 saniye mola verilmesi gerektiğini söyledi. Günlük kullanım süresinin yetişkinlerde 2-3 saat, çocuklarda ise 1-2 saat ile sınırlandırılmasını tavsiye etti. Cihazların göz hizasında tutulması, başın öne eğilmemesi, dirseklerin desteklenmesi ve sırtın dik tutulması gibi doğru duruş alışkanlıklarının önemine dikkat çekti. Uzun süre aynı pozisyonda kalmaktan kaçınılması ve düzenli aralıklarla hareket edilmesi gerektiğini belirtti. Ailelerin rol model olması ve sağlıklı teknoloji kullanım alışkanlıklarını benimsemesi gerektiğini vurguladı.
Op. Dr. Seyhan Orak, ‘telefon boynu sendromu’nun erken dönemde fark edildiğinde büyük ölçüde geri döndürülebilir bir durum olduğunu ifade etti. Tedavide postür eğitimi, servikal ekstansör kasları güçlendiren egzersizler ve skapular stabilizasyon çalışmalarının öncelikli olduğunu söyledi. Fizik tedavi uygulamalarının tedavi sürecine katkı sağladığını, ileri vakalarda ilaç tedavisi, nadir durumlarda ise cerrahi müdahale gerekebileceğini ekledi.
